In = actie, uit = kalmerend

Schrik je? Dan adem je in. Om bij te komen slaak je een diepe zucht en adem je dus uit. De verhouding tussen in- en uitademen heeft een effect op je zenuwstelsel en je kunt daarbij onthouden dat een langere uitademing kalmeert. 

Verleng je uitademing

Om je uitademing langer te maken, en zo dat rustgevende effect te verkrijgen, wil je rustig ademen. Dat klinkt als een open deur, maar dit wordt nog wel eens lastig gevonden. Je moet er misschien aan wennen dat je niet in één keer je adem uitblaast als een ballon die leegloopt, maar dit gedoseerd doet.
Hoe doe je dat? Hoe adem je langzamer? Probeer het uit voor jezelf en stel je uitademing voor als een slangetje lucht die je naar voren richt. Hoeveel seconden kun je maximaal doen over je uitademing?

Je kunt jezelf een beetje helpen door uit te ademen op een ‘fffff’ zodat je wat weerstand hebt. Ook kun je neuriën; maakt niet uit wat je neuriet, maar je zal waarschijnlijk merken dat  je nu makkelijk meerdere seconden kunt doen over je uitademing.
Doordat je heel langzaam uitademt kun je het ook langer volhouden (dit heeft te maken met de hoeveelheid CO2 in je bloed die een prikkel geeft tot ademen).

Als je nu toch al klaar bent met uitademen en je ‘moet’ nog een paar tellen wachten, dan wacht je gewoon na je uitademing voordat je weer inademt. Dat is helemaal niet erg.  

4 in, 6 uit

Een oefening die je kunt proberen is 4 seconden in en 6 seconden uit. Deze oefening is rustgevend: vertraagt het hartritme en bevordert hartcoherentie.

– Doe deze oefening 5 tot 10 minuten
– Adem in door je neus en niet overdreven veel. Probeer licht en onhoorbaar te ademen.
– Adem ook uit door je neus tenzij je op een ‘ffff’ uitademt om je te helpen langer te doen over je uitademing.
– Is dit voor jou te langzaam? Onthoud dat het gaat om het principe langer uit dan in. Dus je kunt ook wat sneller tellen, of 2 seconden in en 3 seconden uitademen. Het kan zijn dat je na een minuut al wat langzamer kunt ademen omdat je rustiger bent geworden.
Ook op de lange termijn gaat het steeds makkelijker omdat je je lichaam traint om minder snel te ademen. 
– Probeer deze oefening direct als je wakker wordt, of als je thuiskomt na je werkdag. Of wat voor jou maar een geschikt moment is 😉

Het bericht De kalmerende werking van de uitademing verscheen eerst op Floor Wittink.

Deze vraag kreeg ik onlangs bij een workshop over ademhaling, stressreductie en presenteren bij het bedrijf Salesforce.

Het letten op je ademhaling is de sleutel tot snelle stressverlaging. Goed uitademen en niet veel inademen voordat je gaat spreken helpt. De adem laag voelen terwijl je staat en spreekt. Dit geldt overigens ook voor muziek maken.
Het punt is alleen dat dat best moeilijk is om op te letten tijdens het presenteren of spelen.

Mijn tip is om vooral vóórdat je het podium op gaat te oefenen. Vlak ervoor, of in de dagen voorafgaand. Zo verlaagt een simpele ademoefening van 5 minuten je hartslag, ook in de rest van de dag en nacht na de oefening.
Op deze manier blijft de stressverhoging binnen de perken. Stress is nodig om te kunnen presteren en zenuwen horen erbij. Echter; als de emmer al een beetje vol zit, loopt deze meteen over bij extra spanning.

Tijdens het doen van zo’n ademoefening wil je ook letten op de adembeweging; te hoog ademen gebeurt bijvoorbeeld als je ribben alleen omhoog bewegen (bij het inademen) en niet opzij. En als je buik daarbij niet beweegt of naar bínnen gaat bij de inademing.

Dit is onbewust een signaal naar je zenuwstelsel dat de situatie niet oké is. Je staat erbij alsof je zo weg kunt rennen zeg maar.
Een mooie beweging naar buíten toe van zowel buik als rug, ribben en borstkas doet het omgekeerde: het maakt je rustig en is bovendien gezonder.

Hierover geef ik workshops en individuele sessies. Door simpele oefeningen wordt je je bewust van hoe je ademt en hoe dat invloed heeft op hoe je je voelt. Een geweldige tool om te hebben in het leven.
Voor organisaties is het uiteraard interessant om zo mentale en fysieke gezondheid te kunnen bevorderen.

Je kunt ermee kennismaken in de workshop op 23 augustus (voor particulieren). Ik geef deze workshops altijd voor blazers en zangers, maar je kunt in dit geval ook meedoen als je het spreken voor publiek wilt oefenen.

Op 24 augustus is een vervolgworkshop voor blazers en zangers die meer ingaat op ademsteun en andere muzikale toepassingen.

Bekijk hier de informatie over beide dagen

Het bericht Ontspannen spreken voor publiek verscheen eerst op Floor Wittink.

Let je er wel eens op? Wat er meebeweegt met de ademhaling?
Stel je eens voor:

Het middenrif beweegt omlaag bij de inademing. De organen onder het middenrif bewegen naar beneden: een natuurlijke massage. Het hart gaat een klein beetje mee naar beneden om bij de uitademing weer terug te bewegen. Het middenrif wordt ook breder bij het naar beneden gaan en heffen de onderste ribben. De ribben gaan opzij en omhoog; als een paraplu die opengaat. De flanken, rug en buik bewegen naar voren, naar achteren en naar opzij. Overal ontstaat ruimte.

De buikspieren en bekkenbodemspieren bewegen mee en geven een passieve tegendruk zodat de organen steun hebben en zodat de uitademing weer gaat plaatsvinden. De tussenribspieren en de halsspieren doen mee en geven eveneens een tegenreactie op de beweging naar beneden en opzij. Zo blijft alles in balans. De nek verlengt (bij de inademing), het hoofd krijgt ruimte, de rug verbreedt.

Bekijk dit filmpje en zie hoe de longen uitzetten omdat het middenrif (dit bevindt zich tussen de organen in de buik en de longen) omlaag beweegt. En opzij. En laat op je inwerken hoe overal beweging plaatsvindt. Bij elke in- en uitademing.

Doe dan eens je ogen dicht en stel je voor hoe alles in jou beweegt, bij elke ademhaling. Met deze innerlijke voorstelling zal dit anders ervaren worden dan dat ik je dit 10 minuten geleden had gevraagd.

Het kan zijn dat dit lastig is: spanning voorkomt beweging in de rug, of de buik. Als je op je adem let verandert deze en soms is dat onprettig. Emoties of gedachten kunnen opkomen die hun invloed hebben.
Hoe mooi zou het zijn dat als je op je ademhaling let, je een kalme golfbeweging voelt en daarvan kunt genieten? Dat je ruimte voelt bij elke inademing? Dat je naar de plekken die vastzitten kunt toe ademen, om daar weer ruimte te maken?

Wil je weten hoe ik je daarbij kan helpen, neem dan contact op voor een vrijblijvend advies.

Floor Wittink

Het bericht Adembeweging verscheen eerst op Floor Wittink.

Snurken heeft een duidelijke link met je ademgewoonte. Zoals je overdag ademt, heeft invloed op hoe je ’s nachts ademt. En als je ademhaling verstoord is kan dit je slaap verstoren. Je merkt dat aan problemen zoals:

• slapeloosheid
• onrustig slapen
• snurken en apneu
• nachtmerries
• ‘s nachts naar het toilet moeten
• vermoeidheid
• droge mond

Dat zijn dus meerdere klachten en snurken is hierin een van de symptomen in plaats van een losstaand gegeven.

Het kan zijn dat je deze symptomen niet linkt aan hoe je ademt. En wat zou er niet goed zijn aan je ademhaling? Dat gaat toch vanzelf?

‘Snurken ontstaat wanneer een groot volume van de lucht door een smalle ruimte passeert, waardoor turbulentie in de neus, mond of achterkant van de keel optreedt. Er zijn twee redenen waarom dit kan gebeuren: of de snurker ademt te hard tijdens de slaap, of de bovenste luchtwegen – de neus, mond en keel – is te smal’ (uit: – Ademhaling: de grote genezer – Patrick McKeown&Dennis Huizinga)

Je kunt je dus proberen de ruimte te vergroten zoals een neusverwijderaar gebruiken of chirurgische ingrepen ondergaan.
Je kunt je ook richten op het volume van de lucht en de snelheid van het ademen:

Om dit te demonstreren vraag ik je om opzettelijk een snurkgeluid te maken. Door je mond of door je neus. Adem nu langzaam in en probeer opnieuw het snurkgeluid te maken. Je zult merken dat dit veel lastiger is. Langzaam en licht ademen kan daarom de oplossing zijn tot minder snurken of er helemaal mee ophouden.

Als je ligt en als je slaapt gedragen de luchtwegen zich anders dan overdag. Je tong zakt bijvoorbeeld naar achteren, je mond valt open. De zwaartekracht is anders als je ligt. Maar ook dan maakt de manier van ademen verschil. En in een volgende post meer over hoe je kunt zorgen dat je ’s nachts door je neus ademt.

Hoe kun je nu langzamer ademen? En zouden we te snel ademen?

Stress, astma, angsten, (overdag) door de mond ademen of een te hoge ademhaling veroorzaken sneller en/of meer ademen dan dat we op dat moment nodig hebben. We noemen dat chronische hyperventilatie.
Het punt is dat je niet door hebt dat je zoveel ademt, maar het veroorzaakt wel een waaier aan vage klachten zoals een opgeblazen buik, vermoeidheid, snel hijgen, een hoge hartslag en dus ook verstoring van de slaap en snurken.
Misschien herken je deze klachten of herken je jezelf als iemand die zich snel opwindt, snel zenuwachtig is of als iemand die altijd erg z’n best doet en zichzelf daarin wel eens voorbij rent. Dan is het interessant om eens te observeren of je vaak of hoog ademt.

Het goede nieuws is dat je hier iets aan kunt doen. Je kunt jezelf trainen om minder te ademen en dat zal leiden tot, gek genoeg, een beter zuurstofopname. Het kan dus geen kwaad het uit te proberen. Het zal niet in alle gevallen leiden tot stoppen met snurken, omdat obstructie dus ook een oorzaak is. Maar de onderzoeken hiernaar laten zien dat het veel invloed heeft dus wie weet helpt het jou ervan af. Of je partner.
Hoogstens 2×10 minuten per dag, soms is 2×5 of 1×10 ook voldoende, is voldoende om jezelf te trainen om minder te ademen. Daarover in de volgende blogpost meer.

Een ander hulpmiddel is om de weg weer terug te vinden naar een ademhaling waarbij je je middenrif optimaal gebruikt. Ik vind het lastig om er goede woorden voor te vinden en noem het daarom een ademhaling waarbij je je gehele romp gebruikt en niet alleen je borstkas of je buik. Je ademt dan vanzelf rustiger en de zuurstofopname is efficiënter.

Het bericht Snurken en de link met ademgewoonte verscheen eerst op Floor Wittink.

We denken niet altijd na over de stiltes in muziek bijvoorbeeld het moment voordat je begint of de seconden nadat de laatste noot heeft geklonken. Of de rusten die geen pauzes zijn, maar onderdeel van de muziek.

Hierbij drie tips om je stiltes beter te leren spelen:

Groove in de rust

Een rust is geen pauze. Drummer André van Damme vertelde in een van mijn workshops
hoe hij altijd de puls doordenkt tijdens zijn spel. Door alle ritmes en rusten heen blijft die
groove voelbaar en voorafgaand aan het spelen is hij er zelfs al. Je voelt dit in je lijf, het is
niet iets waar je over na moet denken.
Een leuk voorbeeld hiervan is deze video van Bootsy Collins, die uitleg geeft over ‘basic
funk’ en ‘the one’. De ‘one’ voel je altijd, wat je verder ook wel of niet speelt. De stiltes
eromheen moeten grooven. En dat zie en hoor je aan Collins. Zijn stem en zijn lichaam
zíjn die funk
Welke stijl muziek je ook speelt, voel dus altijd de beweging van muziek. Waan je Bootsy
Collins of je eigen dirigent, ook in de rusten.

Voel de energie van de muziek in de stiltes

Energie? Is dat iets zweverigs? Voor mij niet, in muziek vind ik energie heel goed voelbaar
en ik tune daar op in als ik speel. Als ik in mijn workshops voordoe hoe ik een paar
milliseconden meer of minder neem voordat ik begin te spelen, voelt iedereen het verschil.
Een te korte stilte heeft geen magie, een te lange stilte laat de energie wegebben. Hoe lang
de stilte moet zijn op dat moment moet je voelen. De uitdrukking ‘het hangt in de lucht’ is
hierbij goed van toepassing.
Een mooi voorbeeld is de concentratie van een dirigent. Het orkest speelt al in de
‘attentie-fase’ vlak voordat het stuk begint. En het orkest speelt nóg, terwijl de laatste noot
uit klinkt. Dit gebeurt door de spanning die de dirigent vasthoudt. Daarmee komt een
collectieve spanningsboog over het hele orkest te hangen die ook bij de luisteraars
voelbaar is.
Een is een mooie documentaire gemaakt over dirigent Claudio Abbado genaamd Hearing
the Silence. Van 27.54 tot en met 31.10 is een mooi voorbeeld te horen van stilte na de muziek.
Abbado vertelt over en laat de kracht horen van stilte in, en na, de muziek.

Neem de tijd en durf uit te stellen

Pas als het gevoel daar is speel je. Dit kan voor jou heel lang lijken ook al is het maar een
paar seconden, houd daar rekening mee. Als jouw gevoel helemaal op één lijn is met hoe je
speelt zal het voor het publiek juist getimed zijn.
Pas dit bijvoorbeeld voor jezelf toe door net even langer te wachten voor je begint met
spelen, elke keer weer en ook als je oefent. Net een momentje van meer concentratie, van
meer focus op de muziek. De eerste klanken hoor je in je hoofd en…-je begint.

[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]

Het bericht Laat de stilte horen verscheen eerst op Floor Wittink.

Here are four exercises to help you become aware of your breath support.

1. Observe
You will make quick progress if you pay attention to breath support, but the real art is first of all to observe and learn how your body behaves when you are breathing. Note where you feel your breath in your body as you:

– smell something nice
– sniff
– yawn
– cough
– laugh
– when you sit on a stool and lean forward until your stomach touches your knees (feel your back move!)
– when you breathe in and out slowly

2. Observe with your hands

Lay one hand on your stomach and the other on your chest and breathe in and out for about six seconds. Do you feel how when you breathe in your stomach extends forwards first, and then your chest?
When you breathe out your chest falls first. This is followed by the stomach going inwards. Maybe you don’t feel this. Note, however, where you feel movement.

3. Make space

In this exercise you want to become aware of how to make space in your back, sides, stomach and chest:
Take a scarf and tie it around your waist. Tie it on tightly (though don’t use a knot, so that your arms are free to move).

– Can you push this scarf outwards when you inhale, and cause your hands to come closer together? Can you inhale in this way without using your chest cavity? And can you also inhale when using it?
– See whether you can make the movement greater, and thus use more of the scarf.
– Focus your attention on your back. While inhaling try to feel your back move outwards.
– Focus your attention on your sides. While inhaling try to make your sides go outwards.
– Tie the scarf around your chest. While inhaling can you make your chest cavity expand, and thus push the scarf outwards?

4. Active exhaling and relaxed inhaling

We are not always active when we exhale nor do we always let the inhalation come of itself. However, this is what you have to do when you play a wind instrument (but also when you speak and when you are doing heavy lifting!). You can feel this well with the help of the following exercises:

– Exhale completely using a strong “fffff” and also use your stomach muscles. You may use your hands to stimulate the inward movement of your stomach.

– When you can no longer exhale, let your muscles loose and you will feel that you inhale of yourself with the use of your waist. Your stomach will extend forward again.
Practice this until it is effortless and you inhale quickly.

– Be careful that you are standing completely straight, as if you have a string tied to the crown of your head pulling you up. Be sure you are standing correctly when exhaling, as well as inhaling.

– Also practice this quickly with short powerful exhalations. If you become dizzy, this means that you are inhaling too high and your need to relax more when you inhale.

Het bericht Does breath support takes care of itself? 4 exercises verscheen eerst op Floor Wittink.

1.
Practice everyday at a fixed time en keep it up for at least a few months to make it into a habit. Use the power of a habit to remind you of playing and not postpone it.

2.
Always make your practise a combination of both having fun in playing music that you are familiar with (or improvising) and practising new stuff. You become what you practise and making great music is the most important thing. If you only do exercises and don’t apply them into music they have no meaning!
……In addition it is more stimulating for most people to pick up your horn in order to make music than to do just exercises or practising a new piece.

3.
Make a plan before you start playing.
An example:
a. Start with 5 minutes of playing long notes/scales or something that can make you aware of your attitude/breathing/reed etc etc.
b. Then play something you are good at and really like
c. Practice something new
d. Play something that is going quite ok already and choose a focus (tip 5)
e. End with a favourite piece or improvise.

4.
Practice creatively:
Never repeat something more than three times in the same manner but vary in tempo, articulation, dynamics, colour, timing and other things that you can think of. In that way you get really familiar with the music and you learn how to play it really well. But the most important thing is that you learn how to make music in a creative way.

5.
(Don’t just) repeatrepeatrepeat
Repeat a lot ánd choose everytime a new focus. For example pay attention to timing when playing a song you are familiar with. You don’t have to dó something, just pay attention. Without a doubt you will get aware of new things.

6.
Train your awareness through saxophoneplaying.
Make saxophoneplaying into something that makes you aware of your creativity, your way of learning and all the mental issues you come across (f.e.like your mind saying that you can’t do it). In that way you practise something with the saxophone that you can use in the rest of your life. It’s not something additional anymore that takes time, but a, very pleasant, part of your life and development!

Het bericht Six Tips to Practice Music verscheen eerst op Floor Wittink.

1. Met mate

‘Hoe meer hoe beter’. Zeker bij blazers is de opvatting nog wel eens dat inademen met grote teugen goed is, want dan kun je lange zinnen spelen.
Het nadeel is alleen dat er zo onbedoelde spanning ontstaat. Dat voelt niet fijn en is een oorzaak dat de adem steeds meer omhoog kruipt.
Probeer eens uit om te spelen met minder lucht. En probeer daarbij zo ontspannen mogelijk in te ademen. Dan haal je maar iets vaker adem, maar je blijft wel aan de grond in plaats van op te stijgen ;-).

2. Niet tot het gaatje

Daarmee samenhangend: je hoeft niet pas weer in te ademen als je helemaal leeg bent. Dat kan ook heus eerder. Dat speelt al een stuk relaxter. Je ademt dan wat vaker, maar het is makkelijker om snel en ontspannen in te ademen. Hoe moet dat dan als de zin nog niet is afgelopen?

3. Adem anders bij een punt of een komma

Je kunt ook middenin een zin ademen, in onderstaande video kun je dat horen. Je fraseert dan niet, dat wil zeggen je maakt er geen muzikaal moment van, maar je ‘hapt’ een beetje bij.
Het interessante is dat als je de muziek als het ware doordenkt, dat dat helemaal niet zo opvalt.
Dit wordt wat lastiger als je helemaal leeg bent.
Het duurt even om dit te oefenen, maar ik hoor altijd terug dat er veel meer ontspanning is en ook dat er met een kleinere teug eigenlijk best heel lang gespeeld kan worden. En dat hoor ik al terug na een paar weken. Maar toch; neem de tijd om dit te oefenen met lange tonen of simpele stukjes. En als je van blad speelt of spreekt, zet dan de ademhalingen erbij. Zo kun je ze oefenen en automatiseren.
Hierbij een voorbeeld wat ik regelmatig laat horen in mijn workshops; Casta Diva gezongen door Maria Callas.

Ze begint te zingen op 1.31 en het is ook de moeite waard om haar inademing ervoor te bekijken. Op 1.40 haalt ze adem en daar fraseert ze maar een klein beetje. Merk ook op dat ze de adem vanzelf weer binnenkomen door los te laten. Dan begint ze de volgende zin, maar haalt na ‘Casta Diva’ vrij snel eventjes wat adem bij. Het valt eigenlijk nauwelijks op. Ze zal dat doen omdat ze weet dat ze dit extra teugje lucht erna nodig heeft. Dan fraseert ze weer en neemt de tijd voor de adem (1.59). Gevolgd door weer een korte frasering.
Zo kun je observeren of ze de tijd neemt, of wat sneller ademt of even snel bijhapt middenin een zin.

Nog zo’n diva die met gemak lijkt te ademen en desondanks een dijk van een stem heeft, is Oleta Adems; ook het observeren waard. Soms zingt ze door terwijl je, althans ik, het niet verwacht. En tussendoor laat ze de inademing vanzelf komen, heel natuurlijk.

Het bericht Ademhalen: hoe voorkom je dat je opstijgt? verscheen eerst op Floor Wittink.

What matters to me is that your unconscious must speak. There is an enormous database of (musical) knowledge and skills there which you have acquired and there lies the entrance to creativity and inspiration. In order to gain access you must first put your conscious self out of the way. Your conscious self will always want to understand everything, compare and control, thus it is not so easy to turn it off. In our society we are accustomed to doing things on a very conscious level, but much less accustomed to setting our conscious mind aside!

In my saxophone lessons which I give to adults this is often one of the reasons why the notes do not become music. The focus is on the “little balls on sticks” and understanding is precisely what hinders them from coming to life and this seems paradoxical. Varying and improvising does require that the notes (and more than the notes) are well learned. However, they must be placed in their musical context.
So, let go! For rational control freaks it is most often harder to learn, but music is a beautiful way to learn it!

In order to learn to let go you must study the music well and, as has already been said, in the proper manner. By practicing these skills end up in your unconscious and consequently you don’t need to think anymore while playing. Studying well is thus a condition to be able to perform without bothersome thoughts. In addition you want to study in a creative manner. You create then open automatisms: automatisms with more performance options. You can the play more in the moment and keep the music alive.

Once on stage, it is important to put your head in the backseat and to give yourself over to the music. Your skills will be freed and in addition you can free your inspiration. You will even amaze yourself with your playing!

Het bericht Sonny Rollins doesn’t think so verscheen eerst op Floor Wittink.

Bij  het geven van saxofoonles en ademworkshops aan blazers heb ik gemerkt dat het lastig is om van een te hoge ademhaling te gaan naar een mooi gebruik van het middenrif.
Nu ben ik niet zo’n fan van het woord ‘hoog’ of ‘laag’ in relatie tot ademen maar in dit geval maakt het goed duidelijk dat alleen de bovenste helft van het lichaam wordt gebruikt. De borstkas beweegt omhoog bij het ademen en er is geen beweging opzij. Het is dan net alsof het onderste gedeelte er niet is. Er zit geen beweging in de buik, onderrug en flanken.

In dit artikel leg ik uit dat deze manier van ademhaling hoort bij angst/onveiligheid. Dit patroon kan ontstaan door een stressvolle jeugd of periode. Ook nemen kinderen vaak het adempatroon van hun ouders over.

Wat de oorzaak ook is; het is dan lastig om het middenrif goed te laten zakken, wat het zou moeten doen.
Het middenrif is de belangrijkste ademspier (of eigenlijk zijn het de spieren eromheen die het middenrif laten bewegen). Als het middenrif zich mooi omlaag kan bewegen, duwt het de organen zachtjes naar onderen en opzij. Hierdoor zetten buik, flanken en rug uit. Het is een soort massage van je organen en door de beweging wordt de uitwisseling van stoffen ondersteund. Hieronder kun je de beweging heel mooi zien. Het middenrif zelf zie je niet maar deze bevindt zich boven de lever en onder de longen.
Je ziet ook hoe het hart meebeweegt naar onderen bij de inademing; de manier waarop je ademt het veel invloed op hoe alles in je lichaam meebeweegt.

Als we echter iets niet willen voelen, of dat niet meer gewend zijn, dan is er geen beweging. Je ziet dan aan de manier van zitten of lopen van iemand, en natuurlijk aan de manier van ademen dat dit gebied op slot zit. Er zijn verschillende oefeningen die ik gebruik om het lichaam weer vrij te maken voor de adembeweging. Het kan raar zijn om beweging van het buikgebied te ervaren en het kan emoties oproepen. Als die emoties er mogen zijn, kun je stap voor stap wennen aan het loslaten. En dan zal je leven er toch wel heel anders uitzien.

Een aspect wil ik in dit blog voor je uitlichten en dat zijn de bekkenbodemspieren. Deze spieren kun je voelen door te doen alsof je je plas ophoudt. Ze doen ook automatisch mee als je kucht of hoest; probeer het maar eens uit.

Bij stress of angstgevoelens kan het zijn dat je deze spieren aanspant en niet meer goed loslaat. Zonder dat je het doorhebt is er continue teveel spanning. Als daar spanning is, kan het middenrif niet meer goed dalen en kan de adem alleen maar omhoog. Iemand kan jou vertellen dat je je buik moet bewegen, maar dat lukt dan simpelweg niet.

Ik heb deze oefening (6 minuten) bedacht om te helpen hiervan bewust te worden en, als nodig, overbodige spanning los te laten. Ga er goed voor zitten met koptelefoontje en ik ben benieuwd naar je ervaring

Het bericht Waarom het onmogelijk kan zijn om laag te ademen verscheen eerst op Floor Wittink.